X

热门

सांस्कृतिक सम्पदा – मानव परिदृश्य (Nepali Subtitle) 文化长河 - 山川行 (尼泊尔语字幕)

    简介

    GIST

    监制:张少馨


    (Nepali)

    साँस्कृतिक सम्पदा एउटा वृत्तचित्र कार्यक्रमको श्रृंखला हो जसले चीनमा नदी तथा हिमालहरूका दृश्यहरूसँगै विकास भएका मानव सभ्यताहरूको इतिहासलाई देखाउँछ। सभ्यताहरू हजारौं वर्ष पहिले पछाडि जान सक्छन्। तिनीहरूका सुनौला दिनहरूले तिनीहरूको चिन्हहरू छोडेका छन्, तर आधुनिकरणको अनुहारमा तिनीहरू विस्तारै हराउँदै गएका छन्।

    श्रृंखलाको दश भागहरूले कसरी मान्छेले प्रकृतिको उपजहरू माथि बाच्नको लागि संघर्ष गरे भन्ने कुरालाई देखाउँछ, मानव ज्ञानको एउटा प्रदर्शन। श्रृंखलाहरूले हामीलाई सान्सी (Shanxi) मा लैजान्छन्, जहाँ मानिसहरू साधारण रूपमा बस्दछन् तर कडा गुफाका घरहरूमा जुन शताब्दीसम्म रहन्छन्, युनानका सीढी जस्ता खेतहरू जहाँ कृषकहरूले समतल भागहरूमा खेती तथा उब्जनी गर्दछन्। नुजिआङ (Nujiang) सँगैका गाउँहरू, “रिसा नदी”, ले प्रारम्भिक तर प्रभावकारी केबल प्रणालीमा नदी पार गर्ने तरंगका छालहरूलाई पराजित गरेको छ। प्रकृतिसँग एकतामा रहेको मानवीय जीवनयापनको सुन्दरताले हामीलाई पृथ्वीले सामान्यतया प्रदान गरेको अमूल्य स्रोतहरूको सन्दर पक्षको महत्त्वलाई बाँकी राख्दछ।



    承接《文化长河》节目的探索精神,今次第三辑「山川行」系列继续带观众穿州过省兼上山下海。共十集的文化纪录片集沿着江河和山川深入探索,寻找被遗忘和失落中的中华文明。 中国的历史本就以江河为起点,若黄河、长江文明是华夏文化的腹地,分布于中国各地的山峦岭岳便是其心脏。有水才能孕育文明,有土壤才能让人们繁衍生息,山川之间其实承载了中华文化,中国所包含的各个民族在当中受滋养,互相吸纳、融合,令人文精神得以存续和延展开去。而探看源于山、水之间的民族、文化,正是今辑节目的焦点。 节目首集以中国的母亲河为起点,前往聚居于青海循化县、黄河上游岸边的撒拉族,探看这些古代移民的生活。之后沿着山转,再走到云南元阳,亲身体验哈尼梯田之美及其融于自然的奥妙、纪录哈尼族人的生活变化。然后,我们继续走到邻近中、缅边界的怒江之上,探看傈僳族人溜索过河的絶技以及其基督教信仰的起源;又攀上河南太行山脉断崖峭壁之上的郭亮村,行走险要的天梯和村民以血汗开凿的絶壁长廊;之后,再走进隐于山西临县大山深处的窰洞,下海到福建沿海,了解传统福船的建造技术及三都澳万顷渔排上的生活,并追寻长江三峡支流神农溪中独特而古老的行业──裸体纤夫所面临的种种挑战。藉此「身土不二」,以令观众体验人类与环境两者间的密切关系,并在珍惜水土资源上有所啓发。

    最新

    LATEST
    27/03/2017

    टेरेसहरूको चमत्कार 水田奥妙

    (Nepali)

    लामो समयदेखि को परम्परागत संस्कृतिले आधुनिक सभ्यतालाई साँधै प्रेरित गर्न सक्छ । पृथ्वीको दश प्रतिशत मात्र समथर जमिन भए पनि साठी प्रतिशत पानी र तीस प्रतिशत पहाड-पर्वतहरू छन् । खाद्यान्न अभावको लागि टेरेस खेती वास्तवमै एउटा सम्भव समाधान हो ।

    1200 वर्षभन्दा अघि, हानिहरूले, प्राचीन औजारको मद्दतले युङ्याङ् क्षेत्रको निर्जन आइलाओ पर्वतमालाको आकार रेखा  सँगै टेरेसहरू बनाए ।  कैयौँ अज्ञात पूर्वजहरूको संयुक्त प्रयासले त्यो पर्वतमालालाई 170,000 एकड जमिनमा परिणत गरेको छ , जसले 300,000 भन्दा बढी गाउँलेहरूलाई खाद्यान्न प्रदान गरेको छ ।

    खेतीको लागि पानी अत्यावश्यक हुन्छ । पर्वतमा जलाशय नभए पनि बादल र जङ्गल त्यहाँ खेतीपाती गर्ने पानीको महत्वपूर्ण स्रोतको रूपमा उभिएका छन् । हानिहरूले रुखलाई आफ्नो अभिभावक भगवानको रूपमा लिन्छन् । रुखले पानी संचय गर्न सक्छ । एक हिसाबले रुखहरूप्रति को मानिसको सम्मानले पानीको स्रोतहरूलाई पर्वतहरूमा संरक्षण गरेको छ । आइलाओ पर्वतमालाको मुनि बग्ने होङ्घे नदीले जमिन-खण्ड लाई सदियौंदेखि आद्रता प्रदान गरिरहेको छ –पानी तलबाट वाष्पीकरण भएर माथि बादल र तुसारो बनेर पर्वतमालाको वरिपरि फैलन्छ अनि जङ्गलमा चिसिएर पानीको थोपा बन्छ र अन्त्यमा खोला बन्छ । पानी र  जैविक मल कुलोमार्फत सङ्कलन गरेर जमिनमा सिँचाई गरिन्छ ।

    प्रसारण सम्बन्धी सूचना:

    27-03-2017, सोमवार, 1730-1800

    (पुनः प्रसारण)

    31-03-2017, शुक्रवार, 1130-1200

    01-04-2017, शनिवार, 0630-0700


    每一种能经久流传的古老文化,总对现代文明带来启发,地球六分水、三分山、一分平地,维持梯田农业,是未来全球粮食发展的启示。

    元阳哈尼梯田历史悠久,见于史料记载,已有一千二百多年前,当年,在苍凉的哀牢山,哈尼人用简约的锄头,沿等高线把山坡开成农地,塑造出迈向天际的梯田。这19万亩梯田,是莽然浩壮的集体劳作方式,至今仍养育着30多万农业人口,却没有人知道开垦者的名字。

    耕作首要条件是水源,整个山上虽然没有水库,但云海就是天空中的大海,森林就是绿色水库。树木,被视为庇佑哈尼人的神,树木可以贮水,敬树的信仰保护了水源。流淌在哀牢山下的红河,是梯田供水的源头,水气从低纬度蒸发,顺着山爬,到山上变成云雾,降雨到原始森林,汇成涓流再回归江河,便完成一次完整的水循环。水,沿哈尼人开辟的水沟流淌而下,带着牲畜粪便,为泥土施肥,孕育了农作物。

    梯田经常云雾缭绕,吸引了无数摄影人来追光逐影,飘渺的云雾,就是梯田水源的具体展现。哈尼梯田是世界规模最大的梯田,一个水稻品种持续种植了上千年,2010年,联合国教科文组织、联合国粮农组织、世界遗产中心在红河州举办世界梯田大会,哈尼梯田渐受世界注视,更将会被申报列入世界遗产。她的传统智慧,对地球生态有启迪作用,哈尼人并不征服自然,而是融合于大自然的循环,从中寻到自己的的生存空间,创造出森林、村寨、梯田与水系和谐统一的生态系统。不过,当讲求经济效益的思维不断入侵哈尼梯田区,原生态的食品,与及这个强韧的水稻品种,不知还可以持续多久。

    在偏远山上这丰饶的稻米之乡,留给哈尼后人活命的粮食丶和谜一般的农耕智慧,而天人合一的奥妙,正藴藏其中。


    播映日期:
    27-03-2017, 星期一, 1730-1800
    (重播)
    31-03-2017, 星期五, 1130-1200
    01-04-2017, 星期六, 0630-0700

    预告

    UPCOMING
    03/04/2017

    टेरेसहरूमा किनाराहरू घुम्ने 人在山田

    (Nepali)

    1200 बर्ष भन्दा अघि हनी जातीका पुर्खाहरूले कोदालोमात्र प्रयोग गरेर युन्नानको युआनयांगमा रहेको आइलाओ हिमाल आसपासको अप्ठेरो जमिनलाई फराकिलो खेतीयोग्य जमिनको फाँट बनाए । यसो गरेर उनीहरूले त्यो फाँटको चारैतिर घेरिएका टेरेस वरिपरि एउटा पर्यावरणीय प्रणाली निर्मित गरे जसले गर्दा यो एउटा मनमोहक प्राकृतिक दृश्य भएको कलाकारिताको नमुनाको सिर्जना भयो । यसबाट टेरेसको वरिपरि घेर्ने संस्कृतिको सुरुवात भयो ।

    हनीहरूले त्यहाँ कीटनाशक औषधीको प्रयोग नगरीकन रातो धान फलाए । प्रत्येक वर्ष धान काट्ने समयमा सबैले धान काट्न र किनाराबाट घरसम्म ओसार्न सघाउँथे, जसको कारण धान काट्ने समय हनी जातिका मानिसहरू बीच सम्बन्ध गाढा बनाउने अवसर थियो । यो ठाउँमा धान उमार्नु अत्यन्त गाह्रो काम थियो । हिमालले मानिसहरूलाई चाहे जति खेत त दियो तर त्यही हिमालको कारण उनीहरूलाई काम गर्न कठिनाइ पनि भयो । हरेक टेरेसको एक खुट्किलो एक मिटर भन्दा अग्लो थियो । जसको कारण खेतमा माथि उक्लँदा र ओर्लंदा किसानहरूले खर्पन प्रयोग गर्न सक्दैनथे । उनीहरूले आफ्ना सामान सधैँ ढाडमा बोक्नु पर्थ्यो – उनीहरू इँट, बालीहरू र बच्चाहरू समेत डोकोमा बोक्ने गर्थे । ढाडमा बोकेको भारीका कारण उनीहरूको टाउको सधैँ अघिल्तिर निहुरेको हुन्थ्यो । यस प्रकारको कृषि जीवनले हनीहरूलाई दह्रा र नम्र बनाएको थियो ।

    परम्परागत हनी भवनहरूमा खरका छानाहरू हुन्छन् । तर नयाँ पुस्ताले आधुनिक भवनहरू मन पराउने भएकोले च्याउ घरको नामले समेत चिनिने यी पुराना किसिमका संरचना भएका घरहरू हराउँदै गएका छन् । ली जिनसँग परिवारको जेठो छोरो हो । परिवारको पालन पोषण गर्न सेनजेनमा 15 वर्ष काम गरेर ऊ तीन वर्ष अघि मात्र घर फर्केको हो । पुर्ख्यौली घरले नयाँ र पुराना परिवार जोड्ने माध्यमको प्रतिनिधित्व गर्ने भएकोले यी घरहरू बचाएर राख्नुपर्ने उसको तर्क छ । चाडबाडको समयमा परिवारका सदस्यहरू भोज खान त्यो पुर्ख्यौली घरमा भेला हुन्छन् र आफूले फलाएको रातो धानका परिकारहरू खान्छन् ।


    प्रसारण जानकारी:

    03-04-2017, सोमवार, 1730-1800

    (पुनः प्रसारण)

    07-04-2017, शुक्रबार, 1130-1200

    08-04-2017, शनिवार, 0630-0700


    一千二百多年前,哈尼族祖先在环境恶劣的云南县元阳哀牢山,为求生存,用锄头开辟出一片山田,无意间创造出一个梯田生态系统,造就了人文及自然景观,亦建立起一种以梯田为生命重心的文化。
    梯田生产的哈尼红米,不施农药,一年一造,秋收日子需要人手,叔伯兄弟通常会合力干活,梯田维系了宗族情谊,一袋袋谷,要从最下级梯田背回家,确是粒粒皆辛苦。山,提供了田地,但是亦令农民格外奔波,两级梯田的高差达一米,在田间攀爬,不能用扁担,哈尼人习惯用背篓,他们背土背砖丶背农作物,甚至让孩子在背篓长大,背着几十斤上山,人无法不低头,哈尼梯田文化的重心,就是岁月磨炼出来的刻苦和谦卑。

    哈尼人的传统居住文化,以茅草织成屋顶的蘑菇房作为代表,不过,新一代不再留恋老房子,蘑菇房已非常稀少。李劲松是家中长子,为改善家计,到深圳奋斗了15年,3年前回流家乡,他坚持保留老旧的祖屋,认为它是家族亲情的象征,每逢节日,一家人会回到老祖宗的房子团聚,吃自家梯田种的红米。

    流传了千多年的衣服,表现了民族的情感所依,哈尼女装采用蓝丶黑等素色,代表朴实的民族性,衣服上的条子代表山路,颈前的一圈代表梯田,哈尼族的一生,就是沿着山爬丶绕着梯田转。

    村里一个70多岁的老伯去世,男亲属在屋外吃酒,妇女穿上华丽传统服,小孩子围在一起玩游戏,死亡,对哈尼族来说并不可怕,而是生命的自然流程。哈尼人出生后,将一生投放在梯田,去世后仍然下葬在梯田边,在另一个世界里守望梯田。

    梯田是大人的工地,却是孩子的游乐场,11岁的李宇航和玩伴爱跑到田里撒野,将来,这片田,父亲将会传给他。哈尼新一代,大部份在学校读书,甚少帮忙种田,面对祖辈开垦承传下来的万顷山田,去与留的选择,将会成为长大后的一大难题。


    播映日期:
    03-04-2017, 星期一, 1730-1800
    (重播)
    07-04-2017, 星期五, 1130-1200
    08-04-2017, 星期六, 0630-0700

    重温

    CATCHUP
    03
    2017
    RTHK 31
    • टेरेसहरूको चमत्कार 水田奥妙

      टेरेसहरूको चमत्कार 水田奥妙

      (Nepali)

      लामो समयदेखि को परम्परागत संस्कृतिले आधुनिक सभ्यतालाई साँधै प्रेरित गर्न सक्छ । पृथ्वीको दश प्रतिशत मात्र समथर जमिन भए पनि साठी प्रतिशत पानी र तीस प्रतिशत पहाड-पर्वतहरू छन् । खाद्यान्न अभावको लागि टेरेस खेती वास्तवमै एउटा सम्भव समाधान हो ।

      1200 वर्षभन्दा अघि, हानिहरूले, प्राचीन औजारको मद्दतले युङ्याङ् क्षेत्रको निर्जन आइलाओ पर्वतमालाको आकार रेखा  सँगै टेरेसहरू बनाए ।  कैयौँ अज्ञात पूर्वजहरूको संयुक्त प्रयासले त्यो पर्वतमालालाई 170,000 एकड जमिनमा परिणत गरेको छ , जसले 300,000 भन्दा बढी गाउँलेहरूलाई खाद्यान्न प्रदान गरेको छ ।

      खेतीको लागि पानी अत्यावश्यक हुन्छ । पर्वतमा जलाशय नभए पनि बादल र जङ्गल त्यहाँ खेतीपाती गर्ने पानीको महत्वपूर्ण स्रोतको रूपमा उभिएका छन् । हानिहरूले रुखलाई आफ्नो अभिभावक भगवानको रूपमा लिन्छन् । रुखले पानी संचय गर्न सक्छ । एक हिसाबले रुखहरूप्रति को मानिसको सम्मानले पानीको स्रोतहरूलाई पर्वतहरूमा संरक्षण गरेको छ । आइलाओ पर्वतमालाको मुनि बग्ने होङ्घे नदीले जमिन-खण्ड लाई सदियौंदेखि आद्रता प्रदान गरिरहेको छ –पानी तलबाट वाष्पीकरण भएर माथि बादल र तुसारो बनेर पर्वतमालाको वरिपरि फैलन्छ अनि जङ्गलमा चिसिएर पानीको थोपा बन्छ र अन्त्यमा खोला बन्छ । पानी र  जैविक मल कुलोमार्फत सङ्कलन गरेर जमिनमा सिँचाई गरिन्छ ।

      प्रसारण सम्बन्धी सूचना:

      27-03-2017, सोमवार, 1730-1800

      (पुनः प्रसारण)

      31-03-2017, शुक्रवार, 1130-1200

      01-04-2017, शनिवार, 0630-0700


      每一种能经久流传的古老文化,总对现代文明带来启发,地球六分水、三分山、一分平地,维持梯田农业,是未来全球粮食发展的启示。

      元阳哈尼梯田历史悠久,见于史料记载,已有一千二百多年前,当年,在苍凉的哀牢山,哈尼人用简约的锄头,沿等高线把山坡开成农地,塑造出迈向天际的梯田。这19万亩梯田,是莽然浩壮的集体劳作方式,至今仍养育着30多万农业人口,却没有人知道开垦者的名字。

      耕作首要条件是水源,整个山上虽然没有水库,但云海就是天空中的大海,森林就是绿色水库。树木,被视为庇佑哈尼人的神,树木可以贮水,敬树的信仰保护了水源。流淌在哀牢山下的红河,是梯田供水的源头,水气从低纬度蒸发,顺着山爬,到山上变成云雾,降雨到原始森林,汇成涓流再回归江河,便完成一次完整的水循环。水,沿哈尼人开辟的水沟流淌而下,带着牲畜粪便,为泥土施肥,孕育了农作物。

      梯田经常云雾缭绕,吸引了无数摄影人来追光逐影,飘渺的云雾,就是梯田水源的具体展现。哈尼梯田是世界规模最大的梯田,一个水稻品种持续种植了上千年,2010年,联合国教科文组织、联合国粮农组织、世界遗产中心在红河州举办世界梯田大会,哈尼梯田渐受世界注视,更将会被申报列入世界遗产。她的传统智慧,对地球生态有启迪作用,哈尼人并不征服自然,而是融合于大自然的循环,从中寻到自己的的生存空间,创造出森林、村寨、梯田与水系和谐统一的生态系统。不过,当讲求经济效益的思维不断入侵哈尼梯田区,原生态的食品,与及这个强韧的水稻品种,不知还可以持续多久。

      在偏远山上这丰饶的稻米之乡,留给哈尼后人活命的粮食丶和谜一般的农耕智慧,而天人合一的奥妙,正藴藏其中。


      播映日期:
      27-03-2017, 星期一, 1730-1800
      (重播)
      31-03-2017, 星期五, 1130-1200
      01-04-2017, 星期六, 0630-0700

      27/03/2017
    • पीत नदी को किनारमा उभिदैं  守望黄河

      पीत नदी को किनारमा उभिदैं 守望黄河

      (Nepali)

      पीत नदी चिनियाँ संस्कृतिको जन्मभूमि हो । यसको लम्बाई 5464 किमी छ र यसले 795,000 वर्ग किमी क्षेत्रफल ओगटेको छ । धेरै समय अघिदेखि धेरै समूहले यो नदीको किनारमा बसोबास गरेका छन्, र चिनियाँ सभ्यताको यो  उद्गम विन्दुमा धेरै सांस्कृतिक स्वरूपहरू देखिएका छन् । चिङ्हाई फाँटको पूर्वपट्टि अवस्थित सुन्ह्वा सलार स्वशासित क्षेत्रमा बसेका एक लाख सलारहरू यसको जीवन्त उदाहरण हो । उनीहरूको सबै वस्ति र निशानीहरूलाई नदीको पोषणको आशीर्वाद प्राप्त भएको छ ।

      पीत नदी शान्त नदी होइन । पहिलेका मानिसहरू यस नदीमा पुल बनाउन असम्भव छ भन्ने सोचाइ थियो । यद्यपि, आकार अनुसार दश टनसम्म यात्रु र मालसामान ओसार्न सक्ने भेंडाको छालाबाट बनेको एउटा परम्परागत सवारी डुङ्गाको मद्दतले सलारहरू  नदी तर्न सक्छन् । सलारहरूले कोज्वान नामको बाजा बजाउँछन् । तामा र चाँदीबाट बनेको घोडाको टाप आकारको यो बाजा कागज च्याप्ने चिम्टी जत्तिकै सानो हुन्छ । यसको धून कारुणिक र कोमल हुन्छ ।

      हिजरी पात्रो (इस्लामिक पात्रो) को बाह्र मध्ये दसौँ महिनामा कोर्बन पर्व, अर्थात् पशु-वध पर्व पर्दछ । यो परम्परागत इस्लामिक पर्व सलारहरूको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पर्व हो । यसको तयारी स्वरूप मानिसहरूले सम्मान देखाउनको लागि आफ्नो घर सफा गर्नु पर्छ । पर्वको दिन वयस्क मुस्लिमहरूले नुहाउनु पर्छ, धूप बाल्नु पर्छ र राम्रो लुगा लगाउनु पर्छ अनि बिहान सबेरै मस्जिद जानु पर्छ । परिवारले भोजनको लागि चौपाया, भेंडा वा ऊँट वध गर्छन्; मिठाई, केक, चाउचाउ आदि पनि बनाइन्छ र  इष्टमित्रहरू तथा छरछिमेकीबीच आदान-प्रदान गरिन्छ । पीत नदी को किनारमा चिनियाँ संस्कृतिमा आफूलाई समाहित गर्दै गरेको आप्रवासी समूहको रूपमा, सलारहरूले आफ्नो संस्कृति पनि लोप नहोस् भनेर जगेर्ना गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् । आफ्नो विगतको समृद्ध र रङ्गीन संस्कृतिलाई फैलाउन उनीहरूले आफ्नो पहिचान यथावत् राख्ने र नदीसँगै बाँच्ने सबै प्रयत्न गर्छन् ।

      प्रसारण सम्बन्धी सूचना:

      20-03-2017, सोमवार, 1730-1800

      (पुनः प्रसारण)

      24-03-2017, शुक्रवार, 1130-1200

      25-03-2017, शनिवार, 0630-0700


      黄河是中华文明的发源地,全长约5464公里,流域面积约79.5万平方公里,自古以来,中华各个民族沿河而生活,黄河之水构建成人文生活的不同面貌。而在青海高原东部边缘,有一个令人神往的地方,滔滔的黄河水奔流其中,村庄错落,阡陌相连,其中循化撒拉族自治县,便是十万撒拉族人的主要居住地。

      黄河水流湍急,历史上有「天下黄河不桥」的说法。撒拉族以羊皮筏横渡黄河,这种传统水上交通运输工具,可乘人,可载货,小的可载重二三吨,大的可载重10余吨。撤拉族亦懂吹奏乐器「口弦」,口弦一般用铜或银制,形似马蹄,只有万字夹般大,乐声柔弱凄美。

      古尔邦节是伊斯兰教的传统节日,又称宰牲节,于每年希吉拉历(伊斯兰教历)十二月十日举行。它是撒拉族最重要的节日,过节前人人将家中洒扫乾净,当日成年穆斯林特意沐浴熏香并穿上盛装,男子于清晨到清真寺参加礼拜。各家各户都宰杀牛、羊或骆驼,煮出手抓羊肉、糖包、油炸蛋糕、炸饊子等食物来宴请客人,并会互相拜会。

      撒拉族是一个移民民族,与中华文化融合而生,依黄河而活。随着时代变迁,很多传统文化后继无人,慢慢成为行将消失的黄河水边的族群。过去,撒拉族在文化长河中闪砾着独有的光茫,但现在却在时代的进程中挣扎求存,默默守望着黄河。

      播映日期:
      20-03-2017, 星期一, 1730-1800
      (重播)
      24-03-2017, 星期五, 1130-1200
      25-03-2017, 星期六, 0630-0700

      20/03/2017
    • 网站获奬:

    • 在新分页开启2014优秀网站选举十大优秀网站
    • 在新分页开启传媒转型大奖2014